BütçoKira artış oranını kim, nasıl belirler?
Konut kiralarında, bir yıllık kira sözleşmesi yenilenirken uygulanacak artış oranı, TÜİK'in her ay açıkladığı "TÜFE (oniki aylık ortalamalara göre değişim oranı)" ile sınırlıdır. Sözleşmede bundan yüksek bir oran yazsa bile bu sınırı aşan bir zam istenemez. İşyeri kiralarında farklı kurallar geçerli olabilir; bu rehber konut kiralarını anlatır.
TÜFE oniki aylık ortalaması nedir, nereden öğrenilir?
Bu oran, son 12 ayın Tüketici Fiyat Endeksi ortalamasının bir önceki 12 aya göre yüzde değişimidir ve TÜİK her ay yayınlar. Kira zammında esas alınan oran, kira yılının döndüğü ayda açıklanan orandır; geçen yılın ya da farklı bir ayın oranı değil. Güncel oran her ay değiştiği için burada sabit bir rakam vermiyoruz; TÜİK'in enflasyon verileri sayfasından o ayki oranı öğrenebilirsin.
Örnek hesap
yeni kira = eski kira × (1 + oran)
Eski kira 15.000 ₺ ve kira yılının döndüğü ay açıklanan TÜFE oranı (örnek olsun) %38 ise:
| Eski kira | Oran (örnek) | Artış | Yeni kira |
|---|---|---|---|
| 15.000 ₺ | %38 | 5.700 ₺ | 20.700 ₺ |
Buradaki %38 yalnızca hesabı göstermek için seçilmiş bir örnektir; kendi hesabında kira yılının döndüğü aydaki gerçek oranı kullan.
Sözleşmede yasal sınırdan düşük bir oran yazıyorsa
Taraflar sözleşmede TÜFE sınırının altında bir oran kararlaştırmışsa, kiracı lehine olan bu düşük oran geçerli olmaya devam eder; ev sahibi sonradan yasal sınıra kadar zam yapamaz. Sözleşmede oran hiç yazmıyorsa TÜFE oniki aylık ortalaması esas alınır.
Zam hangi tarihten itibaren geçerli?
Yeni kira, sözleşmenin yıl dönümünden itibaren geçerli olur, ödeme takviminin başka bir gününden değil. Zam kararı gecikse bile yıl dönümünden sonrası için fark istenebilir; bu yüzden yeni tutarı yıl dönümünde uygulamak her iki taraf için de netlik sağlar.
Sık yapılan hata: yanlış ayın oranını kullanmak
TÜFE oniki aylık ortalaması her ay güncellenir ve kira yılı hangi ayda başlıyorsa o ayın oranı esas alınır. Bir önceki yılın ya da farklı bir ayın oranını kullanmak yanlış bir tutara ulaştırır. Hesabı kesinleştirmeden önce TÜİK'in o aya ait açıklamasına bakmak en güvenli yoldur.