BütçoEn yaygın dolandırıcılık yöntemleri
- Sahte SMS ve e-posta (oltalama): "Kargonuz teslim edilemedi", "Ödülünüzü alın", "Hesabınız askıya alındı" gibi mesajlarla bir linke tıklatıp kart bilgisi ya da internet bankacılığı şifresi istenir.
- Telefonla arama: Arayan kişi kendini banka çalışanı, polis, savcı ya da bir kurum görevlisi olarak tanıtır; "hesabınız tehlikede" diyerek sana gelen doğrulama kodunu okumanı ya da para aktarmanı ister.
- Sahte alışveriş siteleri ve ilanlar: Piyasanın çok altında fiyatla satılan ürünler, kapora ya da ön ödeme isteyen ilanlar.
- Hesap kiralama: "Hesabına para gelecek, bir kısmı senin" teklifi. Başkasının parası senin hesabından geçtiğinde yasal sorumluluk da sana düşebilir.
Sahte mesaj nasıl anlaşılır?
Dolandırıcılık mesajlarının çoğu aynı üç şeyi yapar: acele ettirir ("24 saat içinde"), korkutur ya da ödül vaat eder ve seni bir linke ya da aramaya yönlendirir. Linkteki adres, bankanın ya da kurumun gerçek adresine benzer ama birkaç harf farklıdır.
Temel kural şudur: banka ya da resmi bir kurum seni arayıp şifreni, kart numaranın tamamını, güvenlik kodunu (CVV) ya da telefonuna gelen doğrulama kodunu istemez. Böyle bir istek geldiğinde görüşmeyi kapat ve bankayı kendin, kartının arkasındaki numaradan ara.
Kartından izinsiz harcama yapıldıysa ilk yapılacaklar
- Kartı hemen kapat: Bankanın mobil uygulamasından kartı geçici olarak kullanıma kapat ya da müşteri hizmetlerini arayıp kartı iptal ettir. Dakikalar önemlidir.
- Şifrelerini değiştir: Bir linke bilgi girdiysen internet bankacılığı şifreni ve aynı şifreyi kullandığın diğer hesaplarını değiştir.
- Harcamaya itiraz et: Tanımadığın her işlem için bankana harcama itirazında bulun. İtiraz süreleri ve süreç bankaya ve işlem türüne göre değiştiği için gecikmeden başvur.
- Şikâyette bulun: Dolandırıcılık bir suçtur; savcılığa ya da kolluk kuvvetlerine başvurup tutanak al. Bu belge banka sürecinde de işine yarayabilir.
- Kayıtları sakla: SMS'lerin, arama kayıtlarının ve ekran görüntülerinin kopyasını tut.
Riskini azaltan basit ayarlar
- İnternet alışverişi için sanal kart: Birçok banka ayrı limitli bir sanal kart sunar; bir site bilgilerini ele geçirse bile ana kartın etkilenmez.
- İşlem bildirimleri: Her harcamada SMS ya da anlık bildirim almak, izinsiz işlemi dakikalar içinde fark etmeni sağlar.
- Kullanmadığın özellikleri kapat: Yurt dışı, internet ya da temassız işlemleri kullanmıyorsan bankanın uygulamasından kapatabilir ya da limitini düşürebilirsin.
- Linke değil uygulamaya git: Bankadan geldiğini düşündüğün bir mesajı kontrol etmek için linke tıklama; bankanın uygulamasını kendin aç.
Ekstreni kontrol etmek neden önemli?
Bazı dolandırıcılar kartını küçük tutarlarla dener; birkaç liralık bir işlem ya da tanımadığın bir abonelik, daha büyük bir harcamanın habercisi olabilir. Her ay ekstreyi kendi kayıtlarınla karşılaştırmak, bu işlemleri ilk ekstrede yakalamanı sağlar (kart borcunu takip etmek).
Sık yapılan hata: "Bende bir şey yok" deyip beklemek
Bilgilerini bir sahte siteye girdikten sonra hemen bir işlem görmemek güvende olduğun anlamına gelmez; çalınan bilgiler günler sonra kullanılabilir. Şüphelendiğin anda kartı kapatıp yenisini istemek, sonradan itiraz sürecine girmekten çok daha kolaydır.