BütçoAraç masrafları üç gruba ayrılır
- Yıllık sabit giderler: Zorunlu trafik sigortası, kasko, motorlu taşıtlar vergisi (MTV) ve araç muayenesi. Aracı hiç kullanmasan da ödersin.
- Kullanıma bağlı giderler: Yakıt ya da şarj, periyodik bakım, lastik, otopark, köprü ve otoyol geçişleri. Ne kadar yol yaparsan o kadar artar.
- Görünmeyen giderler: Aracın zamanla değer kaybı ve krediyle aldıysan faiz. Cebinden her ay çıkmaz ama gerçek maliyettir.
Yıllık ödemeleri aya bölmek
Kasko ve trafik sigortası yılda bir, MTV yılda iki taksitle (Ocak ve Temmuz), muayene ise hususi otomobillerde genellikle iki yılda bir ödenir. Bu ödemeler geldiği ay bütçeyi sarsar; bu yüzden hepsini yıllık toplayıp 12'ye bölmek ve her ay o kadarını kenara ayırmak gerekir:
aylık araç maliyeti = (yıllık sabit giderler ÷ 12) + aylık kullanım giderleri
| Kalem | Yıllık | Aylık karşılığı |
|---|---|---|
| Kasko | 30.000 ₺ | 2.500 ₺ |
| Zorunlu trafik sigortası | 12.000 ₺ | 1.000 ₺ |
| MTV (iki taksit) | 8.000 ₺ | 667 ₺ |
| Muayene (iki yılda bir, yıllık payı) | 1.500 ₺ | 125 ₺ |
| Yakıt | 72.000 ₺ | 6.000 ₺ |
| Bakım ve lastik payı | 18.000 ₺ | 1.500 ₺ |
| Otopark, köprü ve otoyol | 12.000 ₺ | 1.000 ₺ |
| Toplam | 153.500 ₺ | ≈ 12.790 ₺ |
Tablodaki tutarlar hesabı göstermek için seçilmiş örneklerdir; sigorta primi, vergi ve yakıt aracına, yaşına, bulunduğun ile ve kullanımına göre çok değişir. Kendi hesabında poliçende ve ödeme dekontlarında yazan rakamları kullan.
Kilometre başı maliyet: araba mı, taksi mi, toplu taşıma mı?
Aracı yılda ne kadar kullandığını biliyorsan, toplam maliyeti kilometreye bölerek alternatiflerle karşılaştırabilirsin:
km başı maliyet = yıllık toplam araç gideri ÷ yıllık kilometre
Örnekteki araç yılda 15.000 km yapıyorsa 153.500 ÷ 15.000 ≈ 10,2 ₺/km eder; değer kaybı ve kredi faizi bu rakama dahil değildir. Aracı az kullananlarda sabit giderler daha az kilometreye bölündüğü için km başı maliyet hızla yükselir. Yılda birkaç bin kilometre yapan biri için taksi, araç kiralama ya da toplu taşıma daha ucuz çıkabilir.
Değer kaybı ve kredi faizi
Yüksek enflasyon dönemlerinde ikinci el araç fiyatları lira olarak artabilir ve araba "değer kazanıyor" gibi görünebilir. Doğru karşılaştırma, aracın fiyatının aynı dönemdeki genel fiyat artışına göre nereye gittiğidir; araçlar yaşlandıkça ve kilometresi arttıkça çoğu zaman reel olarak değer kaybeder.
Aracı taşıt kredisiyle aldıysan, toplam geri ödeme ile peşin fiyat arasındaki fark da aracın maliyetidir. Krediyi karşılaştırırken aylık taksite değil efektif yıllık maliyete bak (efektif ve nominal faiz farkı) ve taksitlerin ne zaman biteceğini önceden gör (borç bitiş tarihi hesabı).
Araba almadan önce kendine sor
- Taksit dahil aylık toplam, gelirinin ne kadarı? Yalnızca taksiti değil, yukarıdaki tüm kalemleri ekle.
- Kasko ve sigorta yenileme ayında para hazır mı? Yıllık ödemeleri aya bölüp ayrı bir kenara ayırmıyorsan, o ay genellikle karta ya da KMH'ye yazılır.
- Beklenmedik bir arıza için birikimin var mı? Büyük bir tamir, bütçeyi bozan en yaygın araç masrafıdır (acil durum fonu).
Sık yapılan hata: yalnızca yakıtı hesaplamak
"Ayda şu kadar benzin yakıyorum" hesabı aracın maliyetinin yalnızca bir kısmını gösterir. Örnek tabloda yakıt, aylık toplamın yarısından azdır. Kasko, vergi ve bakım yılda birkaç kez büyük tutarlar halinde geldiği için akılda kalmaz; bir yılın bütün araç ödemelerini alt alta yazmak çoğu kişiye sürpriz bir toplam gösterir.